• Johannes De Breuker

‘In een vijandige omgeving opgroeien, maakt je veerkrachtig’

Mahamat-Saleh Haroun woont al veertig jaar in Frankrijk. Toch trekt de filmmaker uit Tsjaad voor Lingui terug naar zijn geboorteland om er misstanden aan te kaarten. ‘Ik voel me verantwoordelijk, ja. Ik moet deze verhalen vertellen om iets te veranderen.’


Beeld uit 'Lingui'
Beeld uit 'Lingui'

Samenhorigheid betekent iets anders voor mannen dan voor vrouwen. Dat maakt Mahamat-Saleh Haroun pijnlijk duidelijk in Lingui, les liens sacrés, zijn gebalde abortusdrama waarin hij scherpstelt op de scheuren binnen de patriarchale samenleving in zijn Afrikaanse geboorteland en op de ‘heilige banden’ die ze samenhoudt. ‘In Tsjaad heb je als oudste van de familie veel verantwoordelijkheden’, vertelt Haroun als hij in Brussel halt houdt na een drukke Oscar-promocampagne in de VS, die hem uiteindelijk net geen plek op de shortlist opleverde. ‘Je moet zorgen voor degenen die na je komen. Deze film maakte ik in die geest, alsof ik moest waken over jongere broers en zussen.’


Die broederlijke bezorgdheid verklaart meteen waarom Harouns typische geëngageerde ondertoon opnieuw aanwezig is in Lingui, waarin de cineast van Dry season (2006) en Un homme qui crie (2010) voor het eerst op vrouwen inzoomt. Zo vertelt de Frans-Tsjaadse filmmaker het schrijnende verhaal van Amina (Achouackh Abakar Souleymane), die de 15-jarige Maria (Rihane Khalil Alio) in haar eentje grootbrengt in een maatschappij die alleenstaande moeders uitspuwt. Als Maria dan na een verkachting ook nog eens zwanger blijkt en een abortus wil – wat in Tsjaad illegaal is – is de ellende compleet.



Jeugdtrauma


‘Enkele jaren geleden las ik een artikel over een jonge vrouw die haar baby vermoordde en bij het huisvuil legde’, zegt Haroun in zacht en bedachtzaam klinkend Engels. ‘Dat bericht legde de kiem voor deze film. Omdat het een jeugdtrauma opriep. Toen ik zes à acht was overhoorde ik immers een gesprek tussen mijn moeder en buurvrouw. Daarin leerde ik hoe een pasgeboren baby dood was gevonden in een latrine, zo’n plank met een gat dat op een beerput uitkomt. Dat beeld kreeg ik niet van mijn netvlies. Toen ik dat artikel decennia later onder ogen kreeg, begon ik me in zulke tragedies te verdiepen. Wat